Penggunaan Nuklear Dalam Campuran Tenaga, Malaysia Sediakan Asas
Oleh Arul Rajoo Durar Raj dan Nor Baizura Basri
KUALA LUMPUR, 6 Sept (Bernama) -- Malaysia sedang giat menyediakan asas untuk kemungkinan penggunaan nuklear dalam campuran tenaga negara, walaupun ia mungkin tidak akan terlaksana dalam masa terdekat.
Persoalan besarnya ialah siapa yang akan memacu projek nuklear awam di negara ini - firma swasta atau syarikat tenaga berkaitan kerajaan seperti Petroliam Nasional Bhd (Petronas) atau Tenaga Nasional Bhd (TNB), yang dikatakan berminat untuk melaksanakan pembangunan besar-besaran tersebut.
Dengan peperangan antara Amerika Syarikat (AS) dan Iran yang berterusan, ia mengganggu seluruh rantau Asia Barat dan global, Malaysia telah mempertimbangkan secara serius untuk mencari alternatif dan melihat inisiatif tenaga banyak negara, termasuk penggunaan nuklear awam untuk kegunaan perindustrian dan umum.
Minggu lepas, wakil daripada Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) berkongsi pandangan di bengkel kebangsaan yang dianjurkan di sini, mengkaji pemodelan pembangunan sumber manusia, satu strategi yang menyokong perancangan tenaga kerja dengan mengunjurkan keperluan kakitangan masa depan, ketika negara itu berusaha untuk membina kapasiti bagi menyokong aplikasi nuklear semasa dan masa hadapan.
Pada bulan Mac tahun ini, Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Fadillah Yusof dipetik sebagai berkata bahawa Malaysia telah menjalankan penilaian komprehensif terhadap program tenaga nuklearnya yang berpotensi, merangkumi pembangunan dasar, rangka kerja kawal selia, kebolehlaksanaan projek, penyertaan industri, libat urus pihak berkepentingan dan pembangunan modal insan.
Fadillah yang juga Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air berkata langkah untuk meneroka tenaga nuklear bagi penjanaan elektrik merupakan usaha strategik untuk memperkukuh keselamatan tenaga jangka panjang sambil menyokong peralihan tenaga bersih negara.
Sebelum ini, Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi Datuk Chang Lih Kang menyatakan Malaysia sedang giat meneroka tenaga nuklear untuk penjanaan elektrik masa hadapan di bawah rangka kerja berstruktur dengan Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA), manakala inisiatif utama nuklear dilakukan Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI).
Diketuai oleh Chang, kementerian itu melancarkan Dasar Teknologi Nuklear Negara (DTNN) 2030 untuk menggalakkan aplikasi teknologi nuklear secara aman.
Menteri itu berkata kajian pra-kebolehlaksanaan ditauliahkan oleh kerajaan mengenai penggunaan tenaga nuklear telah menemui potensi untuk penerimaannya sebagai sumber tenaga yang bersih, stabil dan boleh dipercayai untuk keselamatan tenaga jangka panjang Malaysia.
Ketua Ekonomi Global Juwai IQI, Shan Saeed berkata penilaian Malaysia terhadap tenaga nuklear awam adalah strategik dan tepat pada masanya dari segi ekonomi.
Beliau berkata di bawah Rancangan Malaysia ke-13 (RMK-13), kuasa nuklear sedang dinilai sebagai komponen rendah karbon dalam seni bina elektrik masa depan negara, dengan MyPOWER Corporation menyelaraskan proses kebolehlaksanaan yang seiring dengan Pendekatan Pencapaian IAEA.
"Rancangan Malaysia ke-13 menetapkan cita-cita operasi awal pada tahun 2031, walaupun penggunaan harus kekal bergantung pada keselamatan, kesediaan kawal selia dan daya maju komersial," katanya kepada Bernama di sini baru-baru ini.
AI, Pusat Data Pertingkat Permintaan Tenaga
Kemajuan pusat data di seluruh rantau ASEAN telah menyaksikan Malaysia menerajui pertumbuhan, mengukuhkan kes ekonomi, selain itu Malaysia juga agresif dalam memacu inisiatif kecerdasan buatan (AI) ke arah menjadi Negara AI menjelang 2030.
Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA) meluluskan pelaburan pusat data dan pengkomputeran awan sebanyak RM144.4 bilion antara 2021 dan pertengahan 2025, menjelang pertengahan Ogos 2025, TNB telah memperoleh perjanjian bekalan elektrik untuk 47 projek pusat data dengan permintaan maksimum 6.7 gigawatt (GW).
MIDA juga mengunjurkan permintaan kuasa oleh pusat data boleh melebihi 5GW menjelang 2035 - bersamaan dengan kira-kira 18 peratus daripada kapasiti terpasang Semenanjung Malaysia pada 2025.
Shan berkata bekalan elektrik yang boleh dipercayai kini beralih daripada pertimbangan infrastruktur kepada satu keperluan mendesak untuk daya saing negara.
"Peningkatan ini akan melangkaui pusat data kepada fabrikasi semikonduktor, pembuatan elektrik dan elektronik, bahan kimia, bahan termaju dan hidrogen hijau. Nuklear boleh melengkapi asas tenaga boleh baharu Malaysia dengan penjanaan kukuh apabila output solar berubah-ubah, serta mempelbagaikan campuran kuasa dan mengurangkan pendedahan kepada turun naik bahan api yang diimport," kata ahli ekonomi itu.
Firma penasihat pengurusan global, McKinsey menganggarkan bahawa permintaan pusat data AS boleh meningkat daripada 25GW pada tahun 2024 kepada lebih daripada 80GW menjelang 2030. ExxonMobil mengunjurkan permintaan elektrik global akan berkembang kira-kira 70 peratus menjelang 2050.
“"Persaingan kini beralih daripada tanah, insentif cukai, dan kesalinghubungan ke arah kuasa yang boleh diyakini serta berskala besar, sikap berhati-hati terhadap teknologi kekal penting," kata Shan.
Menggunakan Kekuatan Petronas, TNB
Dengan kerajaan menyediakan asas, Petronas dan TNB kemungkinan besar akan menerajui inisiatif komersial, berdasarkan kekuatan dan kapasiti mereka.
Shan berkata model optimum akan dipimpin oleh kerajaan tetapi berdisiplin secara komersial adalah paling sesuai.
Beliau menasihatkan bahawa Pejabat Program Malaysia untuk Kuasa Perbadanan Pembaharuan Elektrik (MyPOWER) harus kekal sebagai penyelaras program, disokong disokong oleh Suruhanjaya Tenaga, Jabatan Tenaga Atom Malaysia (Atom Malaysia) dan Agensi Nuklear Malaysia.
"TNB merupakan nadi domestik semula jadi untuk perancangan sistem dan penyepaduan grid; Petronas boleh menyumbang kepakaran dalam penyampaian projek kompleks, pengurusan keselamatan, perolehan antarabangsa dan penggunaan modal.
“Vendor antarabangsa yang berpengalaman pada mulanya akan menyediakan teknologi reaktor dan kepakaran operasi, manakala syarikat teknologi boleh mengukuhkan kebolehbankan projek melalui perjanjian pembelian kuasa jangka panjang," katanya.
Mencari yang paling sesuai untuk Malaysia
Selain pembinaan kapasiti, tugas paling penting ialah mencari aplikasi nuklear yang sesuai untuk memenuhi keperluan tenaga negara.
Pada 10 Julai 2025, Malaysia menandatangani memorandum persefahaman (MoU) mengenai Kerjasama Nuklear Awam Strategik dengan Amerika Syarikat yang menyokong penerokaan tenaga bersih lebih meluas dan keselamatan tenaga jangka panjang.
Ia juga terlibat dalam rangkaian perkongsian dengan China dan Rusia untuk meningkatkan kesediaannya untuk program tenaga nuklear masa depan yang selamat, dikawal selia dengan baik dan dirancang secara strategik.
Petronas dan TNB dipercayai sedang mempertimbangkan beberapa pilihan nuklear awam, termasuk pembelahan nuklear generasi ketiga.
"Jenis teknologi yang kita (Malaysia) sedang pertimbangkan, sama ada dari Korea atau Rusia atau pun AS atau British atau pun Perancis, kita perlu sedikit lebih agnostik kerana kita perlu mencari teknologi yang sesuai untuk tujuan di rantau ini.
“Kini, orang ramai mengatakan bahawa AS dan Rusia mempunyai sedikit kelebihan kerana...fikirkanlah, kapal pengangkut pesawat membawa reaktor nuklear dalam risiko. Jadi, ia sudah menjadi penyelesaian.
"Saya berpendapat kita perlu mempertimbangkan semua atribut yang menjadikannya selamat. Ini adalah satu lagi perkara di mana anda perlu memastikan anda boleh menanggung kos penyampaian tenaga nuklear kerana ia sangat mahal untuk dibina. Setelah dibina, perbelanjaan operasi berterusan adalah sangat rendah," menurut sumber yang mengetahui mengenai perjanjian itu.
Antara pilihan lain, Malaysia juga sedang mempertimbangkan Kanada yang kini sedang melaksanakan reaktor modular kecil (SMR), dikatakan sesuai untuk digunakan di pusat data.
Melalui Pelan Tindakan SMR, Kanada sedang memajukan aplikasi nuklearnya dan memberi manfaat kepada rakyat Kanada dalam pelbagai cara.
Selain itu, terdapat juga kemungkinan untuk mempertimbangkan unit kuasa terapung (FPU), dikatakan sangat sesuai untuk negara-negara pesisir, kata sumber itu memetik Rosatom, syarikat milik kerajaan Rusia yang terkemuka dalam tenaga nuklear, barangan bukan tenaga nuklear dan produk berteknologi tinggi.
Apa sahaja pilihan - daripada SMR atau FPU hingga pembelahan nuklear generasi ketiga - banyak faktor perlu dipertimbangkan kerana Malaysia berhasrat untuk menjadikan tenaga nuklear sebahagian daripada campuran penjanaan menjelang 2031.
Apakah Garis Masa yang Sesuai?
Shan berkata paling sesuai, jika kuasa pertama boleh datang antara 2038 dan 2042, ia akan menjadi kredibel.
"Strateginya adalah tentang mengubah cita-cita menjadi seni bina. Kapasiti pengiraan akhirnya bergantung pada kapasiti tenaga. Bina institusi dahulu, kontrak kedua dan konkrit yang terakhir," katanya.
Shan memetik Wood Mackenzie yang memodelkan penggunaan SMR Malaysia dari 2035, mencapai 1.2GW menjelang 2050.
"Tempoh 2026–2030 harus mengutamakan perundangan, pembangunan tenaga kerja, penilaian tapak, peraturan bebas, pembiayaan, pengurusan sisa dan peruntukan penyahtauliahan berpagar cincin," katanya.
Sementara itu, seorang pakar industri berkata bahawa dengan kadar pertumbuhan yang dialami Malaysia, terutamanya dengan percambahan lebih banyak pusat data di rantau ini, tenaga nuklear secara amnya akan menjadi pilihan yang tidak dapat dielakkan.
Jika Malaysia ingin kekal berdaya saing sebagai sebuah ekonomi, ia perlu mempunyai AI, yang bermaksud mempunyai kawalan berdaulat ke atas pusat data, untuk memastikan ia bergerak ke gelombang perindustrian seterusnya.
"Enam gelombang perindustrian telah didorong oleh AI. Dan anda tidak boleh memilikinya tanpa nuklear," kata pakar itu.
-- BERNAMA